نیکلای مارکوف معمار گرجستانی


1261 – 1336 شمسی ( 1957 – 1882 م )

موزه پست و مخابرات در بهمن ماه 1369 شمسی ( 1991 م ) به نام موزه پست شروع به کار کرد . این موزه در یکی از قدیمی‌ ترین و شکیل‌ ترین عمارت‌ های نیکلای مارکف در سال ۱۸۸۲ در خانواده‌ ای سرشناس از افسران روسیه تزاری در تفلیس زاده شد . مارکوف تحصیلات متوسطه را در تفلیس گذراند . او در سال 1288 شمسی (۱۹۱۰ م ) از آکادمی هنرهای زیبای سن پترزبورگ در سن 27 سالگی فارغ التحصیل شد . دانشگاه سنت پترزبورگ که در سال 1197 شمسی ( 1819 م ) تاسیس شده بود ، در نیمه دوم قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم ، یکی از معتبرترین مراکز علم و فرهنگ روسیه و خاورشناسی در سطح جهان بود . سپس تا سال 1292 شمسی ( ۱۹۱۴ م ) در بخش فارسی دانشکده شرق‌ شناسی این دانشگاه تحصیل کرد . مارکف در جنگ جهانی اول به عنوان داوطلب در ارتش روسیه در قفقاز خدمت کرد. نتیجه ازدواج اول او با خانم لودمیلا در دوران تحصیل دو دختر بود . در سال 1295 شمسی ( ۱۹۱۷ م ) آجودان فرماندهی بریگاد قزاق شد که یک واحد ویژه نظامی در ایران بود که ناصرالدین شاه آن را تشکیل داده‌ بود . در ارتش ایران به درجه ژنرالی رسید و پس از انقلاب اکتبر روسیه در ایران ماندگار شد . در سال 1299 شمسی ( ۱۹۲۱ م ) از بریگاد قزاق خارج شد و به حرفه ی معماری بازگشت .

او در ایران با خانم ورا که متولد باکو بود ، ازدواج کرد . حاصل ازدواج دومش دو فرزند دختر و پسر بود . همسرش ورا به سال 1306 شمسی ( 1928 م ) در گذشت . نیکلای مارکف در شهرداری تهران استخدام شد . این معمار روسی تبار با ساخت بیش از بیست اثر معماری در ایران و به خصوص در تهران ، از پیشگامان معماری مدرن در ایران محسوب می‌شود . در سال های بعد تا وقوع جنگ جهانی دوم مارکف فعالیت پرثمری داشت و اولین دفتر کارش را در خیابان استانبول و سپس در خیابان های فردوسی و ارباب جمشید دایر کرد . بعد از جنگ جهانی دوم مارکوف به فعالیت های طراحی و مقاطعه کاری ادامه داد و به سال 1335 هجری شمسی ( 1957 م ) در سن 75 سالگی در گذشت . مقبره او ، 29 سال پس از مرگ همسرش ورا در کنار او در آرامگاه دولاب تهران قرار گرفت .

مارکوف ، معماری اسلامی و شیوه‌ های سنتی احداث بناهای ایرانی و مصالح محلی از قبیل آجر ، سنگ ، کاشی و گچ را می‌ستود . در واقع ، آجرهای خشتی که وی به کار می‌برد به نام آجر مارکوفی مشهور شد . شهر تهران در دهه اول و دوم قرن جاری پر از ساختمان‌هایی به سبک او شد ، سبکی که تلفیق چهار نوع فرهنگ را به نمایش می‌گذاشت : مدرن ، التقاطی ، غربی و ایرانی آرت دکو و جریان‌ های موازی در اروپا و آمریکا استفاده از نتایج پژوهش‌ های باستان شناسی، به خصوص نتایج مربوط به دوران اسلامی و صفوی در طراحی بر روش معماری مارکف تاثیر گذاشتند . استفاده از فناوری محلی متاثر از کشفیات باستان شناسی در طراحی بنا ها از دیگر ویژگی‌های کار مارکف بود .

خانواده ی مارکوف

« آثار معماری نیکولای مارکف در ایران »